İçerik
Münker Hadis: Râvînnin ta'n sebebi; "fuhşu'l-ğalat", "kesretu'l-ğaflet" veya "fısk" olursa -bunlar da üçüncü, dördüncü ve beşinci ta'n sebepleridir- bِyle bir râvînin rivayet ettiği hadise "münker" adı verilir.
ca. Tanımı:Hadis âlimleri münker hadisi çeşitli şekillerde tanımlamışlardır. En yaygın iki tarif şِyledir:
1. Münker hadis; senedinde; çok hata yapan [fuhşu'l-ğalat],aşırı derecede dikkatsiz davranan [kesretu'l-ğaflet] ve fışkı zahir olan bir râvînin bulunduğu hadistir
Bu tanımı zikreden İbn Hacer (ض.852/1448) onu başkalarına nisbet eder. Beykûnî (0,1080/1669), Manzûme'sinde bu tarifi benimseyerek şِyle der: "Münker hadis, adalet vasfını taşımayan bir râvînin [sikanın rivayetine muhalefet ederek] rivayetinde tek kaldığı hadistir".
2. Münker hadis; zayıf olan bir râvînin, sika olan bir râvînin rivayetine muhalif olarak rivayet ettiği hadistir
Bu tanım, İbn Hacer'in zikredip benimsediği tanımdır. Bunun birinci tanıma gِre bir fazlalığı vardır O da, "zayıfın, sikanın rivayetine muhalefeti", kaydıdır.
cb. Münker ile Şaz Arasındaki Fark:
1. Şâz, makbul bir râvînin kendisinden daha makbul olan bir râviye muhalif olarak rivayet ettiği hadistir.
2. Münker ise zayıfın sikaya muhalif olarak rivayet ettiği hadistir.Buradan, bu iki hadis türünün muhalefet şartında ortak;şazda râvînin makbul, münkerde râvînin zayıf olduğu noktasında da farklı oldukları gِrülmektedir. İbn Hacer, "Bu iki hadisi eşit gِrenler yanılmışlardır, demektedir.
cd. Derecesi: Yukarda zikri geçen iki tariften anlaşıldığına gِre münker hadis son derece zayıf hadis türlerinden biridir. çünkü mühker hadis; ya fuhşu'l-ğalat [rivayette çok yanlış yapmak], kesretü'l-ğafle [aşırı gafil ve dikkatsiz olmak] veya fısk [günahkar olmak] gibi sıfatlarla muttasıf zayıf bir râvînin rivayetidir; ya da rivayetlerinde, sikanın rivayetlerine muhalefet eden zayıf bir râvînin rivayetidir. Her iki kısımda da şiddetli zayıflık sِz konusudur. Bunun için, daha ِnce zikri geçen metruk bahsinde belirttiğimiz gibi münker hadis, zayıflık derecesinde metruk hadis seviyesinden sonra gelir.