Mursel hadis: isnadının son tarafından tabiîden sonra gelen râvinin düşürüldüğü hadise denilir''.

 Oluşma Şekli: Mursel hadis, tabiînin -küçük olsun büyük olsun- "Resûlüllah şöyle dedi" veya "şöyle yaptı" veya"huzurunda şöyle yapıldı" demesi şeklinde oluşur. Murselin bu şekli hadisçilere göredir.

Fıkıh ve Usûl alimlerine Göre Mürsel: Mürselin "oluşum şekli" bahsinde zikrettiğimiz mursel, hadisçilere göredir. Fıkıh ve usûl âlimlerine göre mursel, bundan daha genel bir anlam ifade eder. Onlara göre kopukluğu ne şekilde olursa olsun her munkatı hadis murseldir.  Yani  Mursel = Munkatı’

 Hükmü: Aslında, hadisin sıhhat şartlarından bin olan senedin muttasıl olma şartını kaybettiği, düşen râvinin hâli bilinmediği, yine düşen râvînin sahâbî dışında birinin olma ihtimali bulunduğu, netice itibarı ile de bütün bu durumlarda zayıf olma ihtimali söz konusu olduğu için, mursel hadis zayıftır, merduddur.

Lakin muhaddis ve diğer âlimler mursel hadisin hükmünde ve onunla ihticac etme konusunda ihtilaf etmişlerdir. Çünkü bu nevi bir kopukluk, senedin başka herhangi bir yerinde meydana gelen kopukluktan farklıdır. Şöyle ki bu nevi kopuklukta, senedden düşen şahıs çoğu kez sahâbî olmaktadır. Sahâbîlerin tümü de âdildir; onlar hakkında bilgi sahibi olmamak hadisin sıhhatine zarar vermez. Âlimlerin mursel hakkındaki görüşleri üç noktada özetlenebilir.

Şöyle ki:

1. Mursel hadis zayıftır; onunla amel edilmez: Hadisçilerin çoğunluğu, usûlcü ve fıkıhçıların birçoğu bu görüştedir. Bunların delili, düşen râvînin, sahâbîden başka biri olma ihtimali bulunduğu için, halinin bilinmemesidir.

2. Mursel hadis sahihtir; onunla ihticac edilir: Bu görüş, üç imâm -Ebû Hanîfe (150), Mâlik (179) ve meşhur rivayete göre Ahmed b. Hanbel'e (241/) ayrıca; mursel hadisi, irsali yapanın sika olması ve irsali de yalnız sikadan yapmış olması şartıyla sahih kabul eden bir grup âlime göredir. Delilleri ise; sika bir tabiînin bir başka sikadan duyduğunda, "Resûlüllah (s.a.) şöyle dedi" demesinin caiz görülmesidir.

3. Mursel hadis bir takım şartlarla kabul edilir: Yani mursel hadis, belli bir takım şartlar dâhilinde sahih olarak kabul edilir.

Şâfiî (.204) ve bazı âlimler bu görüştedir. Söz konusu olan bu şartlar dörttür: üçü irsali yapan râvî hakkındadır, biri de mursel hadis hakkındadır. Şöyle ki:

1. İrsali yapan râvî büyük tabiîlerden olacak,

2. Kendisinden irsal yaptığı râvî sika olacak,

3. Güvenilir hâfızlar rivayetine iştirak ettiklerinde, ona ters düşmeyecek,

4. Bu şartlara ilâve olarak aşağıdaki şartlardan biri bulunacak.

Hadis:

a. Ya başka bir tarîkten müsned olarak rivayet edilmiş olacak,

 b. Ya ilk murselin râvileri dışında başka bir tarîkten mursel olarak rivayet edilmiş olacak,

c. Ya bir sahâbînin sözüne uygun düşecek,

d. Ya da âlimlerin çoğu, hadisin muktezasınca fetva vermiş olacak.

Bu şartlar gerçekleştiğinde murselin ve ona destek veren hadisin kaynağının sahih olduğu ortaya çıkar. Bu durumda her iki hadis de sahihtir. Tek kanaldan gelen bir sahih hadis, bu iki hadis ile tearuz etse, aralarını cem etmenin mümkün olmaması durumunda, birden çok tarîkin bulunması nedeniyle bu iki hadis tercih edilir.

Sahâbî  Mürseli: Sahabe murseli; -ya yaşının küçük oluşundan ya İslama geç girişinden veya yanında bulunmayışından dolayı-, sahâbînin bizzat duymadığı veya müşahade etmediği ancak doğrudan Peygamberden naklettiği bir söz veya fiildir. İbn Abbas, (50 tane hadisi direk olarak naklettiği rivayet edilir) İbnü'z- Zübeyr ve daha başkaları gibi küçük sahâbilerden bu tür hadisler çoktur.

Sahabe Murselinin Hükmü: Cumhur dediğimiz âlimler çoğunluğunun görüşüne göre sahabe murseli sahihtir, delil olarak kullanılabilir. Çünkü sahabenin tabiîlerden rivayeti nadirdir. Onlardan rivâyet ettiklerinde de bunu açıklamışlardır. Herhangi bir açıklama yapmaksızın "Resûlüllah (s.a.) şöyle buyurdu" demelerinde asıl olan durum, onu başka bir sahâbîden duymuş olmalarıdır.

Daha önce belirtildiği gibi sahâbînin düşmüş olması da hadisin sıhhatine zarar vermemektedir. Hüküm noktasında, sahabenin mürseli diğerlerinin mürseli gibidir, diyenler de vardır. Ancak bu görüş zayıftır ve kabul görmemiştir.

Mursel Hadis Hakkmda Tasnif Edilen En Meşhur Eserler:

1- Ebû Dâvûd (Ö.275/888): el-Merâsîl.

2- İbn Ebî Hatim (Ö.327/939): el-Merâsîl.

3- 'Alâî (ö.761/1359)"3: Câmiu't-tahsîl li-ahkâmi'l-rr^erâsîl.