İçerik
Zayıf Hadis şartlarından herhangi birini kaybetmek suretiyle hasen sıfatını taşımayan hadis demektir.
b. Farklı Dereceleri: Sahih hadisin dereceleri farklı olduğu gibi zayıf hadisin zayıflık derecesi de, râvîlerinin zayıflık şiddeti ve hafifliğine göre farklıdır. Zayıf, büsbütün zayıf, vâhî, münker... zayıf hadisin çeşitlerindendir. Zayıf türlerinin en kötüsü de mevzu' olanıdır.
Zayıf Hadisi Rivayet Etmenin Hükmü: Muhaddis ve diğer âlimlere göre uydurma hadisin aksine -ki onu uydurma olduğunu beyan etmeksizin rivayet etmek caiz değildir- zayıf hadisleri rivayet etmek, zayıf olduğunu beyan etmeksizin senedlerinde gevşeklik göstermek, şu iki şartla ancak caiz olur:
a. Hadisin Allah'ın sıfatları gibi akâid ile alakalı olmaması;
b. Hadisin helâl ve haram ile ilgili şer'î bir hükmün beyânı hakkında olmaması. Yani öğüt, terğîb, terhîb, kıssa ve buna benzer konularda zayıf hadislerin rivayeti caiz olmaktadır.
f. Zayıf Hadisle Amel Etmenin Hükmü: Alimler zayıf hadisle amel etme meselesinde ihtilaf etmişlerdir. Cumhur dediğimiz âlimlerin çoğunluğu amellerin fazileti ile ilgili konularda zayıf hadisle amel etmeyi müstehap görmüşlerdir. Ancak söz konusu hadiste, İbn Hacer'in ortaya koyduğu şu üç şartın bulunması gerekir:
a. Hadisteki zayıflık şiddetli olmayacak,
b. Hadis, amel edilmekte olan temel bir esasın hükmü dahilinde olacak,
c. Amel esnasında hadisin sübûtuna inanmayıp ihtiyaten amel ettiğine inanacak.
Evha'l-Esânid [Sent^dlerin en zayıfı]: Âlimler sahih hadis bahsinde geçen "esahhu'l-esânîd"e karşılık, zayıf bahsinde de "evhâ'l-esânîd" den bahsetmişlerdir. Hâkim cn-Nisâbûrî (Ö.405/1014) bazı sahâbîlere veya bazı cihet ve beidelere nisbetle "evhâ'l-esânîd"den uzunca bahsetmiştir.'' Hâkim'in kitabı ile diğer kitaplardan bazı örnekler verebiliriz:
a. Ebû Bekr es-Sıddık'a (ra.) nisbetle euha'l-esânîd: "Sadaka b. Mûsa ed-Dakîkî > Ferkad es-Sebehî'den > o da: Murre et-Tayyib'den > o da: Ebû Bekr'den gelen tarîk"
b. Şamlıların evha'l-esânîdi: "Muhammed b. Kays el-Maslûb > UbeyduUah b. Zahr'dan > o da: Ali b. Yezîd'den > o da: el- Kâsım'dan > o da: Ebû Umâme'den gelen tarîk".
c. İbn Abbas'ın (r.a.) evha'l-esânîdi: es-Suddî es-Sağîr Muhammed b. Mervân > el-Kelbî'den > o da: Ebû Sâlih'den > o da: İbn Abbas'dan gelen tarik".
İbn Hacer (Ö.852/1448) buna, "silsiletü'z-zeheb [altm silsile] değil, silsiletü'l-kizb [sahte süsile]" demektedir.
Zayıf Hadislerin Çokça Bulunduğu En Meşhur Kaynaklar:
a. Zayıf râvilerin durumunu beyan etmek için telif edilen eserler: İbn Hibbân'ın (Ö.354/965) Kitâfau'd-Dtıa/â'sı, Zehebî'nin (ö.748/1347) Mîzânü'l-i'tıdâl'i zayıf râvilerin dumunu açıklamak için telif edilmiş eserlerdendir. Bu tür eserlerin müellifleri, zayıf râvilerden bahsederken onların zayıf sayılmalarına sebep olan
hadislerden de örnekler vermişlerdir.