Nâsih ve Mensûh Hadis Terim olarak nesh; Şârî'in daha önceki hükmünü, yine kendisinin yeni bir hükümle kaldırması demektir.

Not: Hadîsin nâsih ve mensubunu bilme alanında en önde gelenlerden biri İmâm Şafiî (ö.204/819). Bu alanda büyük bir birikime sahip olup sahanın ilk otoritesidir.

Nâsihi Mensûh’tan Ayırt Edip Tanıma Yolları: Bir hadisin nasihini mensuhundan ayırt edip tanımak şu hususlardan biri ile olur:

1. Resûlüllah'm (s.a.) açıklamasıyla: Müslim'in Bureyre'den naklettiği şu hadis buna örnektir: "Sizi kabir ziyaretinden sakındırmıştım. Artık onları ziyaret edebilirsiniz. çünkü âhireti hatırlatırlar".

2. Sahabî sözüyle: Câbir b. Abdillah'tan (r.a.) gelen şu hadis buna örrnektir: "Resûlüllah'm (s.a.) iki işinin (iki uygulamasının) sonuncusu, ateşin dokunmasından dolayı abdest almayı terk etmesi olmuştur".

3. Vurûd [söyleniş veya meydana geliş] tarihlerinin bilinmesiyle: Şeddâd b. Evs'den gelen şu hadis buna örnektir: "Kan alan ve aldıran orucunu bozmuştur" Bu hadis, İbn Abbas'ın: "Peygamber (s.a.) ihramlı ve oruçlu iken kan aldırdı" hadisi ile nesh edilmiştir. Şeddâd'dan gelen hadisin bazı tariklerinde belirtildiğine göre; söz konusu olay fetih zamanında olmuştur. İbn Abbâs ise Hz. Peygamber'e Veda Haccında arkadaşlık yapmıştır.

4. İcmâ'ın delaletiyle: Şu hadis buna örnektir: "Kim içki içerse ona sopa atınız. Dördüncü kez tekrar içerse Onu öldürünüz!' Nevevî (ö.676/1277); "Bu hadisin neshine icmâ delâlet etmiştir", demektedir. İcmâ ne nesh eder, ne de nesh olunur, fakat nâsiha delâlet eder; yani hangisinin nesh edici olduğunu açıklar.

Nesh Alanında Telif Edilen En Meşhur Eserler:

1-   Ebû Bekr Muhammed b. Mûsâ el-Hâzimî (Ö.548/1153): el-İ'tibâr fi'n-nâsih ve'l-mensûh mine'l-âsâr .

2-    Ahmed b. Hanbel (Ö.241/855): en-Nâsih ve'l-mensûh.

3-   İbnü'l-Cevzî (Ö.597/1200): Tecrfdül-ehâdisi’l-mensûha